लोकपाटी न्यूजलक्ष्मण दंगाल
ऐतिहासिक पृष्ठभूमिः ग्लोबल आइएमई बैंकको स्थापना २००७ सालमा ‘ए’ क्लास वाणिज्य बैंकको रूपमा भएको हो। सम्पूर्ण खाले बैंकिंग सुविधा दिने उद्देश्यले बैंकको स्थापना भएको हो। सबैभन्दा ठूलो पूँजी आधारको साथ स्थापित यो बैंकसँग सुरुवाती भुक्तानी पूँजी १ अर्व बराबर थियो। बैंकले भुक्तानी पूँजी पछि बढाउँदै १८.९७ अर्व पुर्याएको छ। बैंकको स्थापना ग्लोबल बैंक लिमिटेड (ए क्लासको वाणिज्य बैंक) आईएमई वित्तीय संस्था (‘सी’ वर्ग वित्त कम्पनी) र लर्ड बुद्ध फाइनान्स लिमिटेड (‘सी’ वर्गको फाइनान्स कम्पनी)को सफल मर्जरपछि भएको हो। धितो पत्र बोर्डमा बैंकको सेयर ‘ए’ श्रेणीको कम्पनीको रूपमा रहेकाे छ।
२०१३ मा थप दुई विकास बैंकहरु सामाजिक विकास बैंक र गुल्मी विकास बैंक ग्लोबल आइएमई बैंकमा समाहित भए। त्यस्तै २०१४ मा ‘ए’ क्लास वाणिज्य बैंक कमर्श एण्ड ट्रष्ट बैंक पनि ग्लोबल बैंकमा मर्ज भएपछि ग्लोबल आइएमई बैंकले अहिलेको स्वरूप धारण गरेको हो। त्यस्तै बैंकले २०१५-०१६ मा दुई ‘बी’ क्लासका विकास बैंकहरु प्यासिफिक बैंक र रिलियवल विकास बैंकको स्वामित्व लिएको हो। बैंकले २०१९-२०२०मा ‘सी’ क्लासको वित्त कम्पनी हाथवेय फाइनान्स कम्पनीलाई आफ्नो स्वामित्वमा लियो।
‘सबैका लागी बैंक’ भन्ने नारासहित बैंकको स्थापना भएको हो। विश्वस्तरीय बैंकिंग सेवा दिने गरी बैंकले यसै नाराका साथ काम गरिरहेको छ। बैंकले दैनिक परिचालनका लागि, विश्व प्रसिद्ध ‘FINACLE’ सफ्टवेयर प्रयोग गरिरहेको छ। जुन बैंकको सबै शाखा र कर्पोरेट स्थानहरूमा ग्राहक डाटाबेसमा रियल टाइम पहुँच प्रदान गर्दछ। ग्राहक सूचना प्रणालीलाई म्यानेजमेन्ट सूचना प्रणालीसँग जोडिएको छ। जसले सन्तुलित र सूचित निर्णयको लागि सबै सम्भव डाटाबेस जानकारीको लागि सजिलो पहुँच प्रदान गर्दछ। बैंकले डिजास्टार म्यानेजमेन्ट प्रणाली (डिआरएस) पनि पश्चिमी नेपाल (काठमाडौंबाट २०० किमी पश्चिम)मा स्थापना भएको छ।
बैंकले आफ्नो पूँजीको सफल विविधीकरण गर्न सक्षम भएको छ। दीर्घकालीन पूर्वानुमान र रणनीतिक योजना मार्फत बैंकको पूँजी राष्ट्रिय हितका क्षेत्रहरूमा पूँजी सन्तुलित वितरण सम्भव भएको छ। बैंकले जलविद्युत, उत्पादन, कपडा, सेवा उद्योग, उड्डयन, निर्यात, व्यापार र लघुवित्त लगायत विविध आयोजनामा लगानी गरेकाे छ।
बैंकले १४ वर्षमा गरेको उदाहरणीय प्रदर्शनले यो बैंक देशको एक प्रमुख बैंकको रूपमा स्थापित छ। सरकारी लेनदेन सम्हाल्ने बैंकहरुमध्ये यो बैंक पनि एक हो। आधिकारिक रूपमा केही कार्यालयहरूमा सरकारी राजस्व लेनदेन हस्तान्तरणमा सरकारले विश्वास गरेको केही वाणिज्य बैंकहरु मध्य यो बैंक पनि एक हो।
बैंकले ठूलो संख्यामा जनताको विश्वास कमाउन पनि सक्षम भएको छ। जसका कारण बैंकमा हाल ठूलो संख्यामा सेवाग्राही जोडिएका छन्। हाल बैंकमा पैसा डिपोजिट गर्नेको संख्यामा २० लाखभन्दा बढी खाता र ५० हजारभन्दा बढी क्रेडिटमा आधारित खाताहरू छन्। यसबाट बैंकले ‘सबैका लागि बैंक’ हुने आफ्नो लक्ष्य प्राप्त गर्न सफल भएको देखिन्छ। यी सफलताका अलावा बैंक आन्तरिक रूपमा जनशक्ति विकास, उत्पादन नवीनता र प्रक्रिया नवीनतामा लगायतमा पनि केन्द्रित रहेको छ। बैंकले थप मजबुत बन्नका लागि काम गरिरहेको छ।
बैंकलाई बेलायतबाट प्रकाशित हुने बैंकर पत्रिकाले नेपालका लागि ‘द बैंक अफ एयर २०१४’ प्रदान गरेको छ। बैंक बेलायतबाट प्रकाशित हुने इन्टरनेशनल फाइनान्स म्यागेजिनद्वारा ‘उत्कृष्ट इन्टरनेट बैंक २०१६, नेपाल’बाट सम्मानित छ। त्यस्तै बैंकलाई ‘उत्कृष्ट रोजगारदाता बैंक-२०१८’बाट समेत सम्मानित भएको छ। यो सम्मान वर्ड एचआरडी कंग्रेस, भारतद्वारा प्रदान गरिएको हो। बैंकलाई वैकल्पिक ऊर्जा केन्द्र (AEPC) अन्तर्गत केन्द्रीय नवीकरणीय ऊर्जा कोषको पहिलो हान्डलिङ बैंकको रूपमा नियुक्त गरिएको छ।
प्रवर्धकहरू
बैंक विभिन्न आर्थिक क्षेत्रमा अनुभवी र ज्ञान प्राप्त व्यक्तिहरुद्धारा प्रवर्धित छ। बैंकका प्रवर्द्धकहरू नेपालका विभिन्न क्षेत्रका वित्त, रेमिटेन्स, व्यापार, निर्यात, मोटर वाहन सेवा, निर्माण, मेडिया सेवा र जलविद्युत जस्ता विभिन्न क्षेत्रका प्रतिष्ठित, प्रतिष्ठित प्रतिष्ठित व्यवसायी/उद्योगपतिहरू समावेश छन्। प्रोमोटरहरूको सामूहिक अनुभव बैंकिंग उद्योगमा उत्तम प्रतिस्पर्धा गर्न बैंकको प्रस्ताव र सेवाहरूलाई अनुकूलित गर्न र हाम्रो इमानदारी, व्यापार नैतिकता, टिम वर्क, सम्मान, नम्रता, व्यावसायिकता, वफादारी र असल शासनको प्रत्याभूति दिने खालका छन्।
पूँजी
ग्लोबल आईएमई बैंकको आधिकारिक पूँजी २५ हजार मिलियन रुपैयाँ, र पेड अफ पूँजी १८,९७५.८७ मिलियन रुपैयाँ रहेको छ।
बैंकका उत्पादन र सेवाहरू
बैंकले निक्षेप, ऋण, ट्रेड फाइनान्स र रेमिट्यान्समा बैंकिंग उत्पादनको पूर्णरूपमा सेवाहरू दिँदै आएको छ। बैंकको डिपोजिट सेवा अन्तर्गत ग्राहकलाई उनीहरूको अनुकूल बचत, फिक्स डिपोजिट, कल र करेन्ट डिपोजिट लगायतका छन्। ऋण पोर्टफोलियो अन्तर्गत व्यावसायिक ऋणहरू जस्तै ऋण माग, नगद क्रेडिट, ओभरड्राफ्ट, ट्रस्ट रसिदहरू र टर्म लोन समावेश छन्, जबकि व्यक्तिगत र खुद्रा क्रेडिट उत्पादनहरूको पूर्ण पोर्टफोलियो पनि बैंकले प्रदान गरेको छ। फण्ड विहीन कोषमा आधारित उत्पादनहरू जस्तै बैंक ग्यारेन्टीहरू र क्रेडिटको पत्राचारहरू पनि बैंकका ग्राहकहरूलाई उपलब्ध गराउँदै आएको छ। बैंकले कर्पोरेट र इन्फ्रास्ट्रक्चर सेक्टरलाई वित्तीय सहयोग गर्दै आएको छ। बैंकको वित्तीय सेवा नवीकरण ऊर्जा, एसएमई, खुद्रा र लघु वित्तमा बैंकको सेवा विस्तारित छ। यसरी बैंक ‘सबैको लागि बैंक’को नारामा निरन्तर अगाडी बढेको छ।
VALUE ADDED SERVICES
माथिका सेवाहरूका अलावा बैंकले अन्य विविध सेवाहरू प्रदान गर्दै आएको छ। बैंकले इन्टरनेट मोबाइल बैंकिंग सेवा (बैंकको website: www.globalimebank.com बाट) एसएमएस बैंकिंग सेवा, एसएमएस नोटिफिकेसन सेवाहरू प्रदान गरिरहेको छ। जसले ग्राहकलाई सहज र सुलभ बैंकिंग सेवा पाइरहेका छन्। बैंकले ग्राहकको सुगमताको लागि क्रेडिट कार्ड र डेबिट कार्ड २००९ देखि जारी गर्दै आएको छ।
अरू बैंकिंग कारोबारको अलावा क्रेडिट ट्रान्सेक्सन र क्रेडिट कार्ड ट्रान्सेक्सनमा एसएमएस नोटिफिकेसन सेवा उपलब्ध गराउने एक्लो बैंक पनि ग्लोबल आईएमई बैंक हो। बैंकले ‘ग्लोबल स्मार्ट’ एप्लिकेसन ल्याएको छ। जसले नवीनतम प्रविधिको प्रयोग गरिएको छ। जसबाट घरैमा बसी विभिन्न बैंकिंग सेवा सुविधा लिन सकिन्छ। वित्तीय कारोबारलाई अझै प्रभावकारी बनाउनका लागि ग्राहक अनुकूल अपडेटेड सेवाहरू पाउन सकिन्छ।
अन्तर्राष्ट्रिय नेटवर्क
बैंकको विभिन्न देशका ६० भन्दा बढी बैंकहरुसँग सन्तुलित सम्बन्ध कायम गरेको छ। यी बैंकहरुले वाणिज्य, रेमिटेन्स लगायत सिमापार सेवाहरू प्रदान गर्दै आइरहेका छन्। यी बैंकहरु अन्तर्राष्ट्रिय कुनै पनि प्रमुख मुद्रामा कारोबार गर्न सक्षम छ। बैंकले भारत, मध्य पूर्व र दक्षिण कोरियामा आफ्नो शाखा विस्तार गरी एक्टेन्सन कार्यालयहरू खोलेको छ। जसबाट वैदेशिक रोजगारीमा गएका कामदारहरूले सजिलै उनीहरूले कमाएको रकम परिवारलाई पठाउन सक्छन्।
शाखाविहीन सेवा
वित्तीय समावेशीकरणको सिद्धान्त अनुरूप बैंकल देशका ग्रामीण तथा अन्य बैंकिंग वा वित्तीय पहुँच नभएको क्षेत्रमा आफ्नो शाखाविहीन सेवा दिने रणनीति लिएको छ। ८ वर्षको अवधिमा बैंकले २५० भन्दा बढी शाखाविहीन सेवा विस्तार गरेको छ। यसमा दैनिक निक्षेप संकलन तथा निकासीमा ५२ हजारभन्दा बढी ग्राहकहरूले सेवा लिने गरेका छन्। बैंकका यो शाखाविहीन सेवा भएका स्थानहरूबाट साना किसान तथा व्यपारीहरुले ऋण सुविधा पनि प्राप्त गरिराखेका छन्।
शाखा सञ्जाल
हाल बैंकका २७३ शाखा, ४७ एक्टेन्सन तथा राजस्व संकलन काउन्टर र २५७ शाखाविहीन बैंकिंग सुविधा सञ्चालन गरिरहेको छ। बैंकका सबै शाखाहरूले पूर्णरूपमा सेवा प्रदान बैंकले देशभर २४२ एटिएमहरू सञ्चालन गरिरहेको छ। यी एटिएमहरू धेरै ग्राहकहरूलाई पायक पर्ने र यसबाट सुविधा लिन सक्ने ठाउँहरूमा राखिएका छन्।
